Tiền sản giật – sản giật là rối loạn chức năng đa cơ quan liên quan đến thai nghén, chiếm tỷ lệ khoảng 2 – 10% trong toàn bộ thai kỳ. Trong 2 thập kỷ qua tỷ lệ TSG đã tăng khoảng 25%, đặc biệt là nhóm TSG sớm.
Tiền sản giật (TSG) là bệnh lý có nhiều biến chứng đối với cả mẹ và thai nhi, là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong mẹ, tử vong chu sinh trên toàn thế giới. Bên cạnh đó, ảnh hưởng của TSG-SG còn kéo dài sau sinh, liên quan đến các lần sinh tiếp theo và là yếu tố nguy cơ của các bệnh lý tim mạch về sau.
Bệnh TSG với nhiều biểu hiện cần phát hiện sớm
Mang thai là một hành trình thiêng liêng nhưng đầy vất vả cho những bà mẹ tương lai. Cơ thể trải qua nhiều thay đổi và đôi khi có thể khó biết được điều gì là bình thường và điều gì là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý. Tìm hiểu thêm về các dấu hiệu và triệu chứng của tiền sản giật, hội chứng HELLP và các rối loạn tăng huyết áp khác trong thai kỳ có thể giúp bạn có thêm kiến thức và những chuẩn bị tốt nhất để chào đón một em bé khỏe mạnh ra đời.
Một số đặc điểm của tiền sản giật là những dấu hiệu có thể đo lường được nhưng bạn có thể không nhận thấy như huyết áp cao. Triệu chứng là điều bạn có thể trải qua và nhận ra ví dụ như đau đầu hoặc mất thị lực.
1. Huyết áp cao
Một trong những biểu hiện của tiền sản giật là huyết áp cao trong thai kỳ. Và ngay cả khi không phải là triệu chứng của tiền sản giật, huyết áp cao vẫn là triệu chứng cần được đánh giá cẩn trọng bởi các chuyên gia y tế.
Huyết áp cao trong thai kỳ
Triệu chứng tăng huyết áp trong TSG được xác định khi tuổi thai sau tuần thứ 20. Trường hợp bệnh nhân chưa biết giá trị HA trước đó, chẩn đoán khi HATT ≥ 140mmHg hoặc HATTr ≥ 90mmHg, đo 2 lần cách nhau 4 giờ và không quá 1 tuần. Có thể chỉ định Holter HA để chẩn đoán nếu cần.
2. Protein niệu
Chẩn đoán protein niệu trong thai kỳ khi lượng protein bài xuất trong nước tiểu ≥ 300 mg/24 giờ, hoặc tỷ lệ protein/creatinine niệu ≥ 0,3 (mg/dl) hoặc dipstick 2+ (sử dụng nếu phương pháp định lượng không có sẵn).
Các biểu hiện của TSG thai kỳ
3. Phù nề
Phù nề nhẹ xuất hiện ở chân có thể là triệu chứng sinh lý bình thường của phụ nữ mang thai, tuy nhiên nếu xuất hiện phù vùng mặt, quanh mí mắt và tay sẽ là dấu hiệu nguy hiểm liên quan bệnh lý. Triệu chứng phù ít có giá trị và không còn là tiêu chuẩn chẩn đoán tiền sản giật.
4. Đau đầu
Đau đầu âm ỉ hoặc dữ dội, nhói, thường được mô tả giống như chứng đau nửa đầu và không thuyên giảm.
5. Buồn nôn hoặc nôn mửa
Các triệu chứng liên quan “Ốm nghén” sẽ biến mất sau quý I thai kì, do đó buồn nôn hoặc nôn khởi phát đột ngột vào quý II và quý III thai kỳ là triệu chứng cần được đánh giá cẩn trọng, có thể liên quan đến tiền sản giật
6. Đau vùng bụng và vai
Triệu chứng này thường được gọi là đau thượng vị hoặc đau góc phần tư trên bên phải, vùng mạn sườn bên phải, dễ nhầm lẫn với triệu chứng đau dạ dày, đầy hơi, khó tiêu hoặc đau do em bé đạp ở phụ nữ mang thai. Đau vai thường được gọi là “đau liên quan” vì nó lan tỏa từ mạn sườn bên phải (vùng gan) lên vai. Các triệu chứng đau này có thể là dấu hiệu của Hội chứng HELLP hoặc một vấn đề liên quan đến bệnh lý tại gan.
7. Đau thắt lưng
Đau lưng dưới là một triệu chứng rất phổ biến khi mang thai. Tuy nhiên, nếu đi kèm với các triệu chứng khác của tiền sản giật triệu chứng này cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý tổn thương gan.
8. Tăng cân đột ngột
Tăng 1.5-2.5kg trong 1 tuần kèm theo triệu chứng phù là dấu hiệu cảnh báo.
9. Thay đổi về thị lực
Thay đổi thị lực là một trong những triệu chứng nghiêm trọng nhất của tiền sản giật, có thể liên quan đến kích ứng hệ thần kinh trung ương hoặc là dấu hiệu của tình trạng phù não.
Những thay đổi về thị lực thường gặp bao gồm cảm giác nhìn thấy ánh sáng nhấp nháy, hào quang, nhạy cảm với ánh sáng hoặc nhìn mờ hoặc thấy đốm.
10. Tăng phản xạ gân xương
Tăng phản xạ gân xương là khi phản xạ của cẳng chân quá mạnh khi bác sĩ kiểm tra bằng việc gõ “búa” cao su vào đầu gối. Tăng phản xạ thường là do phản ứng quá mức của hệ thần kinh với sự kích thích.
Phản xạ gân xương tăng lên ở nhiều phụ nữ mang thai trước khi lên cơn động kinh, nhưng động kinh cũng có thể xảy ra mà không kèm theo phản xạ gân xương tăng.
11. Khó thở, lo lắng
Khó thở, mạch đập nhanh, lú lẫn, cảm giác lo lắng là triệu chứng của tiền sản giật. Nếu những triệu chứng này mới xuất hiện, chúng có thể liên quan đến tình trạng huyết áp cao hoặc hiếm gặp hơn là phù phổi.