Nhiễm khuẩn sơ sinh là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tật và tử vong ở trẻ sơ sinh trên toàn thế giới. Trong số các vi khuẩn liên quan đến nhiễm khuẩn ở trẻ sơ sinh, Streptococcus agalactiae hoặc Streptococcus group B (GBS) nổi bật là tác nhân hàng đầu gây viêm màng não, viêm phổi và nhiễm trùng huyết ở trẻ sơ sinh. Vi khuẩn này có thể hiện diện trong phổ vi khuẩn đường tiêu hóa ở 20-40% người lớn mà không gây ra bất kỳ triệu chứng gì và được xem như “người lành mang trùng”. Tỷ lệ này không khác biệt trong nhóm phụ nữ mang thai. Việc lây truyền dọc từ mẹ sang con trong quá trình sinh có thể là nguyên nhân dẫn đến tình trạng nhiễm khuẩn sơ sinh sớm do GBS. Do đó, việc tầm soát và điều trị dự phòng trước sinh cho các thai phụ nhiễm GBS luôn là mối quan tâm của cả ngành Sản khoa và Nhi khoa, với mong muốn giảm tỷ lệ nhiễm trùng sơ sinh sớm do nguyên nhân này.
Liên cầu khuẩn nhóm B (GBS) (còn gọi là Streptococcus agalactiae) là một loại vi khuẩn gram dương, tan máu β và tạo chuỗi có thể xâm chiếm đường âm đạo và đường tiêu hóa của con người. Trung bình 15%-18% phụ nữ mang thai trên toàn thế giới – gần 20 triệu người mỗi năm – mang vi khuẩn này trong âm đạo mà không có triệu chứng [3]. Vi khuẩn này có thể lây truyền từ phụ nữ mang thai sang thai nhi trong bụng mẹ, trong quá trình chuyển dạ và trong những tháng đầu sau khi sinh.
Hiện nay, chiến lược chính được sử dụng để ngăn ngừa bệnh GBS ở trẻ sơ sinh là cho phụ nữ mang thai mang nhóm B Strep dùng thuốc kháng sinh trong quá trình chuyển dạ. Phương pháp này có thể làm giảm đáng kể tỷ lệ mắc bệnh GBS khởi phát sớm, nhưng không ngăn ngừa được bệnh GBS khởi phát muộn, trong hầu hết các trường hợp đều lây truyền sau sinh.
Theo báo cáo của Tổ chức Y tế thế giới GBS có liên quan đến 518.000 ca sinh non, 392.000 ca nhiễm trùng sơ sinh và 91.000 ca tử vong ở trẻ sơ sinh mỗi năm. Do hệ thống miễn dịch chưa phát triển đầy đủ, trẻ sơ sinh có thể bị bệnh do GBS, trước khi sinh hoặc đến tận vài tháng tuổi. GBS có thể khiến trẻ sơ sinh bị sảy thai, chết lưu hoặc trở nên rất ốm yếu và đôi khi tử vong sau khi sinh. Những trường hợp sống sót có thể gặp các vấn đề sức khỏe suốt đời như mù lòa, điếc, các vấn đề về tinh thần và/hoặc bại não. Tại Hoa Kỳ, GBS là nguyên nhân hàng đầu gây nhiễm trùng huyết và viêm màng não ở trẻ sơ sinh.
GBS có thể xâm nhập vào tử cung, lây nhiễm qua nhau thai hoặc trong quá trình sinh, gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng cho thai nhi. Những hậu quả phổ biến bao gồm sảy thai tự nhiên, sinh non, thai chết lưu, viêm phổi, nhiễm trùng huyết và viêm màng não.
GBS không chỉ đe dọa thai nhi mà còn gây nhiều biến chứng nguy hiểm cho mẹ trong và sau thai kỳ, như chuyển dạ sinh non, sảy thai, nhiễm trùng huyết, viêm tuyến vú, xuất huyết, nhiễm trùng đường tiết niệu, nhiễm trùng hậu sản và thậm chí tử vong. Do đó, việc sàng lọc và phòng ngừa GBS trong thai kỳ là cần thiết để bảo vệ sức khỏe của cả mẹ và bé.
Nhiễm trùng sơ sinh do liên cầu khuẩn nhóm B (GBS) được phân loại dựa trên thời điểm khởi phát triệu chứng và con đường lây nhiễm thành ba dạng chính:
Bệnh liên cầu khuẩn nhóm B có thể lây từ mẹ sang con
GBS là vi khuẩn thường cư trú không triệu chứng ở âm đạo khoảng 18% phụ nữ mang thai trên toàn cầu, với tỷ lệ dao động từ 10% đến 40% tùy theo khu vực. Do đó, việc sàng lọc và phòng ngừa GBS trong thai kỳ đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ sức khỏe mẹ và bé. Việc xét nhiệm GBS là cần thiết vì:
Từ năm 2002, CDC và Hiệp hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG) khuyến cáo nên tầm soát thường quy GBS trên tất cả các thai phụ ở tuổi thai 35-37 tuần. Cụ thể, thai phụ sẽ được đề nghị xét nghiệm GBS ở thời điểm thai 35 tuần đến 37 tuần 6 ngày (đối với đơn thai), 32-34 tuần (đối với đa thai) hoặc khi thai kỳ có dấu hiệu sinh non hoặc vỡ ối non và sau khi có được sự đồng thuận của thai phụ. Hiện nay, Biomics Vietnam đang triển khai xét nghiệm GBS bằng phương pháp real-time PCR sử dụng hệ thống hiện đại với độ nhạy, độ dặc hiệu cao giúp phát hiện GBS hiệu quả hơn. Thời gian trả kết quả chỉ trong 1 ngày, thay vì 3 ngày như phương pháp nuôi cấy.
Xét nghiệm GBS trước sinh rất quan trọng để phát hiện vi khuẩn Group B Streptococcus, giúp phòng ngừa nguy cơ nhiễm trùng cho em bé trong quá trình sinh. Phát hiện sớm và điều trị kịp thời bằng kháng sinh có thể giảm thiểu nguy cơ viêm màng não, viêm phổi và nhiễm trùng máu, bảo vệ sức khỏe cả mẹ và bé. Hãy chủ động xét nghiệm GBS với công nghệ PCR tiên tiến để có một thai kỳ an toàn và khỏe mạnh
