PD-L1 (Programmed Death-Ligand 1) là một protein biểu hiện trên bề mặt tế bào, đặc biệt ở một số tế bào ung thư và tế bào miễn dịch trong mô khối u. PD-L1 tương tác với thụ thể PD-1 trên tế bào T, làm ức chế phản ứng miễn dịch chống lại tế bào ung thư.
IHC PD-L1 (SP263) là một xét nghiệm miễn dịch mô miễn dịch hóa học (Immunohistochemistry) sử dụng kháng thể đơn dòng SP263 để phát hiện mức độ biểu hiện của PD-L1 trên mẫu mô bệnh học. Đây là một trong những bộ kit được cấp phép sử dụng lâm sàng rộng rãi để định hướng điều trị với các thuốc ức chế PD-1/PD-L1 trong ung thư.
Nguyên lý của xét nghiệm IHC PD-L1 (SP263)
Kháng thể SP263 gắn đặc hiệu vào vị trí PD-L1 trong mô bệnh.
Sau phản ứng với hệ thần kinh miễn dịch, vùng nhuộm dương tính sẽ được biểu hiện bằng màu nâu (positive staining).
Đánh giá mức độ biểu hiện PD-L1 bằng các tiêu chí định lượng (tỷ lệ tế bào nhuộm dương / tổng số tế bào…), thường dùng TPS, CPS, hoặc các thang điểm đã được nghiên cứu tương ứng với từng loại ung thư.
Ý nghĩa lâm sàng của IHC PD-L1 (SP263)
a, Xác định chỉ định điều trị miễn dịch trong ung thư
– Biểu hiện PD-L1 là chỉ dấu tiên đoán đáp ứng với liệu pháp ức chế PD-1/PD-L1 như pembrolizumab, nivolumab, durvalumab, atezolizumab…
– Mức PD-L1 cao thường liên quan đến khả năng đáp ứng tốt hơn với các thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch.
Ví dụ lâm sàng:
Ung thư phổi không tế bào nhỏ (NSCLC): PD-L1 ≥ 50% được xem là chỉ định cho điều trị đầu tay với pembrolizumab.
Ung thư bàng quang, dạ dày, vú và melanoma: PD-L1 có thể giúp lựa chọn bệnh nhân phù hợp với liệu pháp miễn dịch.
Lưu ý: Ý nghĩa của điểm cắt PD-L1 có thể khác nhau tùy loại ung thư và phác đồ điều trị.
b, Đánh giá tiên lượng bệnh
– Một số nghiên cứu cho thấy mức PD-L1 cao liên quan đến tiên lượng xấu hơn ở một số loại ung thư (do cơ chế “né tránh miễn dịch”).
– Tuy nhiên, trong bối cảnh điều trị miễn dịch, PD-L1 cao lại gắn với tỉ lệ đáp ứng điều trị cao hơn.
c, Hướng dẫn lựa chọn phác đồ điều trị chính xác
– Kết quả IHC PD-L1 giúp bác sĩ cá thể hóa điều trị:
+ Quyết định dùng thuốc miễn dịch đơn độc hoặc kết hợp hóa trị.
+ Tránh sử dụng thuốc miễn dịch ở những bệnh nhân ít có khả năng đáp ứng, giảm tác dụng phụ không mong muốn.
d, Đóng vai trò trong nghiên cứu khoa học
– PD-L1 là tiêu điểm của nhiều nghiên cứu lâm sàng và sinh học phân tử.
– Kết quả IHC giúp phân nhóm bệnh nhân trong thử nghiệm lâm sàng và phát triển thuốc mới.
Một số lưu ý khi thực hiện và đọc kết quả
Tiêu chuẩn xét nghiệm: Mẫu mô phải đảm bảo chất lượng, xử lý cố định đúng thời gian để tránh sai lệch kết quả.
Đánh giá có tiêu chuẩn:Cần pathologist có kinh nghiệm và theo guideline (TPS, CPS…) tùy loại ung thư.
Không phải tất cả bệnh nhân PD-L1 dương đều đáp ứng miễn dịch, và bệnh nhân PD-L1 âm vẫn có thể đáp ứng. PD-L1 là một trong các yếu tố tiên đoán, không phải tuyệt đối.
Xét nghiệm IHC PD-L1 (SP263) là một công cụ quan trọng trong y học hiện đại, đặc biệt trong điều trị ung thư bằng liệu pháp miễn dịch, xét nghiệm giúp:
Lựa chọn bệnh nhân phù hợp với thuốc ức chế PD-1/PD-L1
Dự đoán đáp ứng điều trị
Hỗ trợ hoạch định phác đồ chính xác
Mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới về tương tác miễn dịch-khối u.
Thông tin chi tiết về gói xét nghiệm vui lòng liên hệ Biomics Việt Nam theo Hotline 1900 3232 để được tư vấn.