Hemophilia là một bệnh chảy máu di truyền gây ra do giảm hoặc bất thường chức năng yếu tố VIII (Hemophilia A) hoặc yếu tố IX (Hemophilia B). Bệnh gặp ở khắp nơi trên thế giới với tỷ lệ 1/10000 trẻ trai mới sinh. Tại Việt Nam, ước tính có khoảng 7000 người bệnh.
Gen quy định tổng hợp yêu tố VIII và IX nằm trên nhiễm sắc thể giới tính X, di truyền lặn, vì vậy đa số người bệnh là nam giới, còn nữ giới là người mang gen bệnh.
Đặc điểm nổi bật của bệnh là chảy máu khó cầm ở bất kì vị trí nào trên cơ thể nhưng hay gặp nhất là chảy máu khớp, cơ. Chảy máu cơ khớp tái phát nhiều lần dẫn tới biến dạng khớp, teo cơ.
Các xét nghiệm chẩn đoán bệnh Hemophilia
Chẩn đoán xác định
1. Lâm sàng
Người bệnh thường là nam giới
Dễ bầm tím từ khi còn nhỏ, chảy máu lâu cầm, tái phát nhiều lần ở vị trí: chân rang, mũi, vết thương, đái máu, đi ngoài ra máu, đặc biệt hay bị ở khớp và cơ, có tính chất lặp lại ở một cơ, một khớp.
Chảy máu kéo dài bất thường sau chấn thương hoặc phẫu thuật
Biến dạng khớp, teo cơ do chảy máu nhiều lần ở khớp
Tiền sử gia đình có nam giới liên quan họ mẹ bị chảy máu lâm cầm.
2. Xét nghiệm
APTT kéo dài
Định lượng yếu tố VIII: giảm dưới 40% (Hemophilia A)
Định lượng yếu tố IX: giảm dưới 40% (Hemophilia B)
Các xét nghiệm khác bình thường.
3. Chẩn đoán mức độ
Căn cứ vào nồng độ yếu tố VIII/IX của người bệnh, chia thành 3 mức độ:
Mức độ nặng: <1%
Mức độ trung bình: 1-5%
Mức độ nhẹ: 5-40%
4. Chẩn đoán nguyên nhân
Sử dụng giải trình tự gen thế hệ mới kết hợp PCR để xác định đột biến gne yếu tố VIII/IX và các tổn thương di truyền liên quan.
Các đột biến hay gặp gồm có đảo đoạn intron 22, đảo đoạn intron 1, đột biến điểm…
Nguyên nhân gây bệnh Hemophilia là do di truyền
5. Chẩn đoán người mang gen Hemophilia
Nữ giới, có quan hệ huyết thống với người bệnh
Có thể có biểu hiện chảy máu kéo dài bất thường, chảy máu niêm mạc, kinh nguyệt kéo dài, chảy máu kéo dài sau can thiệp, sau phẫu thuật.
Nồng độ yếu tố VIII/IX có thể bình thường hoặc giảm
Có bất thường gen yếu tố VIII/IX hoặc mang nhiễm sắc thể X chứa gen gây Hemophilia.
6. Chẩn đoán trước sinh thai nhi mang gen Hemophilia
Được thực hiện tại các cơ sở xét nghiệm chuyên sâu, có sự phối hợp vủa các chuyên khoa: Huyết học, Di truyền, Sản…
Đối tượng: Là những phụ nữ mang gen hoặc có khả năng mang gen đang có thai.
Phương pháp: Xét nghiệm DNA hoặc định lượng yếu tố VIII của thai nhi.
7. Chẩn đoán trước cấy phôi
Mục đích: Để tạo ra những phô không mang gen bệnh Hemophilia
Thực hiện tại các cơ sở chuyên khoa sâu, và để thực hiện được kỹ thuật này, trước hết cần xác định được đột biến/gen Hemophilia mà người thai phụ hiện có.
Hiện nay, với sự phát triển của y học, khoa học kỹ thuật và đặc biệt là sự phát triển của Di truyền y học, các xét nghiệm sàng lọc gen Hemophilia tiền hôn nhân, trước sinh, trước làm môi ngày các được áp dụng rộng rãi.
Trung tâm xét nghiệm Biomics luôn chú trọng tới việc phát triển các kỹ thuật chuyên sâu, chất lượng nhằm hướng tới một tương lai cộng đồng khỏe mạnh và đẩy lùi bệnh Hemophilia.