Virus HPV (Human Papillomavirus) là một nhóm virus thuộc họ Papillomaviridae, có hơn 200 chủng virus khác nhau. HPV chủ yếu lây truyền qua đường tình dục và có thể gây ra các bệnh lý liên quan đến da và niêm mạc, bao gồm u nhú ở da, các tổn thương tiền ung thư, và ung thư. Dưới đây là một số thông tin cơ bản về virus HPV:
Phân loại HPV
HPV được chia thành hai nhóm chính:
HPV có nguy cơ thấp: Gây ra các u nhú da hoặc u nhú sinh dục (mụn cóc sinh dục). Các loại HPV này thường không gây ung thư.
HPV có nguy cơ rất cao, nguy cơ cao: Có thể gây ra các thay đổi tế bào dẫn đến ung thư, đặc biệt là ung thư cổ tử cung, ung thư hậu môn, ung thư dương vật, và ung thư họng. HPV tuyp 16 và 18 là hai chủng phổ biến nhất gây ung thư cổ tử cung.
Lây truyền
HPV chủ yếu lây truyền qua tiếp xúc da kề da, đặc biệt là qua quan hệ tình dục (bao gồm quan hệ tình dục qua đường âm đạo, hậu môn, và miệng). Một số loại HPV có thể lây qua tiếp xúc trực tiếp với da, ví dụ như mụn cóc ở tay hoặc chân.
Triệu chứng, biểu hiện
Nhiều người nhiễm HPV không có triệu chứng và tự khỏi mà không cần điều trị. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể phát triển mụn cóc sinh dục hoặc các tổn thương tiền ung thư (như loạn sản cổ tử cung). Các dấu hiệu và triệu chứng khác có thể bao gồm:
Mụn cóc sinh dục (thường xuất hiện ở cơ quan sinh dục, hậu môn, hoặc khu vực xung quanh miệng).
Tổn thương cổ tử cung (được phát hiện qua xét nghiệm Pap hoặc HPV).
Biến chứng
HPV có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, đặc biệt là các bệnh ung thư:
Ung thư cổ tử cung: Đây là bệnh ung thư phổ biến nhất liên quan đến HPV. HPV loại 16 và 18 gây ra phần lớn các ca ung thư cổ tử cung.
Ung thư hậu môn, dương vật và họng: HPV cũng là nguyên nhân gây ra các bệnh ung thư ở các khu vực khác như hậu môn và dương vật.
Mụn cóc sinh dục: Mặc dù không nguy hiểm đến tính mạng, nhưng mụn cóc sinh dục có thể gây khó chịu, đau đớn và tác động đến chất lượng cuộc sống.
Phòng ngừa
Vắc xin HPV: Vắc xin này giúp bảo vệ chống lại một số loại HPV nguy cơ cao, đặc biệt là HPV loại 16 và 18. Vắc xin giúp giảm nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung và các loại ung thư khác.
Sử dụng bao cao su: Bao cao su có thể giúp giảm nguy cơ lây nhiễm HPV, tuy nhiên, không hoàn toàn ngăn ngừa được vì HPV có thể lây qua những vùng da không được bảo vệ.
Chẩn đoán
Phương pháp sinh học phân tử để phát hiện đoạn gen đặc hiệu của HPV (HPV-DNA) được xem là tiêu chuẩn để chẩn đoán HPV, xét nghiệm này có độ nhạy và độ đặc hiệu cao, cho phép định tuýp HPV, định nhóm HPV nguy cơ cao/thấp và định tuýp HPV. Có thể sử dụng các phương pháp sau đây:
Xét nghiệm HPV PCR
PCR cho phép phát hiện đoạn gen đặc hiệu HPV – DNA với độ nhạy và độ đặc hiệu rất cao, sử dụng rộng rãi trong các phòng xét nghiệm sinh học phân tử.
Xét nghiệm HPV real time PCR
Đây là một công cụ chẩn đoán có độ nhạy, độ đặc hiệu và tính khả thi cao trong việc phát hiện nhiễm HPV và định type HPV.
Kỹ thuật real time PCR so với PCR có thao tác đơn giản và thời gian ngắn hơn, độ nhạy và đặc hiệu cao hơn, tránh được ngoại nhiễm sản phẩm PCR dẫn đến kết quả dương tính giả. Kit real – time có thể sử dụng cho cả mục đích định tính và định lượng, xác định được một số tuýp HPV (từ 4 – 5 tuýp) thường gặp nhất trong cùng một xét nghiệm. Đây là xét nghiệm HPV thường dùng nhất hiện nay.
Phương pháp Reverse dot blots (lai phân tử)
Phương pháp này xác định được hàng chục tuýp HPV khác nhau trong cùng một phản ứng. Một người có thể nhiễm một hoặc đồng nhiễm nhiều tuýp HPV, thể hiện khi đọc kết quả phản ứng trên mẫu bệnh phẩm.
Phương pháp Sequencing (giải trình tự gen)
Phương pháp này hiện nay vẫn chưa phải là một xét nghiệm HPV thường quy do giá thành xét nghiệm cao và không phát hiện được các trường hợp đồng nhiễm nhiều tuýp HPV trong cùng một phản ứng. Tuy nhiên, phương pháp này sẽ là xu thê của xét nghiệm trong thời gian tới.
Điều trị
Mặc dù không có thuốc đặc trị cho HPV, các biến chứng như mụn cóc sinh dục có thể được điều trị bằng thuốc, phương pháp laser, hoặc phẫu thuật. Đối với ung thư do HPV gây ra, điều trị bao gồm phẫu thuật, xạ trị hoặc hóa trị.
Hiện nay, tại Trung tâm xét nghiệm Biomics Vietnam có đầy đủ các thiết bị, máy móc và phương pháp để thực hiện các xét nghiệm HPV như: HPV test, HPV genotype….Với kỹ thuật Realtime PCR kết hợp Revesre Dot Blot, chúng tôi có thể định tuýp được rõ ràng 24 hay 41 types virus HPV, giúp chẩn đoán chính xác nhất và tiên lượng bệnh.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
World Health Organization (WHO): Human papillomavirus (HPV) nucleic acid amplification tests (NAATs) to screen for cervical pre-cancer lesions and prevent cervical cancer; policy brief; 16 March 2022