Theo Hướng dẫn sàng lọc, chẩn đoán và xử trí tăng huyết áp ở phụ nữ mang thai, tiền sản giật và sản giật của Bộ Y tế (Quyết định 1154/QĐ-BYT, 2024) cùng các khuyến cáo của Fetal Medicine Foundation (FMF), ISSHP và ACOG, sàng lọc Tiền sản giật Quý 1 và xét nghiệm tỷ số sFlt-1/PlGF ở Quý 2 & 3 có vai trò khác nhau và bổ sung cho nhau trong quản lý thai kỳ. Vì vậy sàng lọc TSG ở Quý 1 và Quý 2 không thay thế nhau, mà có mục tiêu hoàn toàn khác nhau.
Tiền sản giật quý 1 – Sàng lọc nguy cơ để dự phòng
Tiền sản giật (PE) là bệnh lý nguy hiểm gây tử vong hàng đầu cho mẹ và thai nhi. Nhờ sự phát triển của y học hiện đại, việc sử dụng các chất chỉ điểm sinh học (Biomarkers) như PlGF và sFlt-1 đã tạo ra bước ngoặt lớn trong chẩn đoán, sàng lọc sớm và tiên lượng ngắn hạn bệnh lý này.
Ở giai đoạn 11 tuần 0 ngày – 13 tuần 6 ngày, mô hình FMF kết hợp các yếu tố nguy cơ của mẹ, huyết áp động mạch trung bình (MAP), Doppler động mạch tử cung (UtA-PI) và PlGF giúp phát hiện sớm thai phụ có nguy cơ tiền sản giật, đặc biệt là tiền sản giật khởi phát sớm.
Nếu được phát hiện nguy cơ cao, thai phụ có thể được chỉ định Aspirin liều thấp trước 16 tuần, giúp giảm nguy cơ tiền sản giật khởi phát sớm. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa ở quý 2 & 3 thai phụ không mắc tiền sản giật.
Vậy tại sao sàng lọc Tiền sản giật quý 1 NGUY CƠ THẤP có thể mắc tiền sản giật ở quý 2-3?
Kết quả TSG Quý 1 chỉ phản ánh tình trạng của bánh nhau tại thời điểm 11–13+6 tuần.
Trong quá trình mang thai, bánh nhau và cơ thể mẹ vẫn tiếp tục thay đổi. Khi thai lớn lên, nhu cầu oxy tăng cao hoặc xuất hiện thêm các yếu tố như đái tháo đường thai kỳ, tăng cân nhanh, tăng huyết áp hay suy giảm chức năng bánh nhau, tiền sản giật vẫn có thể xuất hiện ở Quý 2 hoặc Quý 3.
Đặc biệt, khoảng 75% trường hợp tiền sản giật là thể khởi phát muộn (≥37 tuần) – nhóm bệnh không phải lúc nào cũng biểu hiện bất thường ngay từ Quý 1.
Vai trò của tỷ số sFlt-1/PlGF trong theo dõi nguy cơ TSG Quý 2
Từ tuần thai thứ 20, xét nghiệm tỷ số sFlt-1/PlGF giúp bác sĩ:
Hỗ trợ loại trừ nguy cơ tiền sản giật trong vòng 1 tuần nếu tỷ số ≤38 (giá trị tiên đoán âm >99%).
Đánh giá nguy cơ phát triển tiền sản giật trong những tuần tiếp theo.
Hỗ trợ phân biệt tiền sản giật với các rối loạn tăng huyết áp khác trong thai kỳ.
Tiên lượng mức độ bệnh, theo dõi diễn tiến và hỗ trợ đưa ra kế hoạch quản lý thai kỳ phù hợp.
Khuyến cáo dành cho bác sĩ và thai phụ
Đối với bác sĩ
Áp dụng mô hình FMF để sàng lọc Tiền sản giật Quý 1 và chỉ định Aspirin trước 16 tuần khi cần.
Sử dụng tỷ số sFlt-1/PlGF từ tuần thai thứ 20 để hỗ trợ loại trừ, tiên lượng và quản lý thai phụ nghi ngờ tiền sản giật.
Không loại trừ theo dõi các thai phụ có kết quả nguy cơ thấp ở Quý 1 nếu xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ.
Đối với thai phụ
Thực hiện sàng lọc Tiền sản giật từ 11 tuần 0 ngày đến 13 tuần 6 ngày.
Dù Quý 1 nguy cơ thấp, vẫn cần theo dõi huyết áp, tái khám đúng hẹn và báo ngay cho bác sĩ khi có dấu hiệu bất thường.
Thông tin chi tiết về xét nghiệm tiền sản giật, Quý Bác sĩ vui lòng liên hệ Biomics Vietnam theo Hotline 1900 3232 để được tư vấn và hỗ trợ chi tiết.