Thalassemia Alpha là một bệnh lý di truyền lặn liên quan đến nhiễm sắc thể thường, đặc trưng bởi sự giảm hoặc thiếu khả năng tổng hợp chuỗi alpha globin – thành phần thiết yếu trong phân tử hemoglobin. Hemoglobin là chất vận chuyển oxy nằm trong các tế bào hồng cầu, giúp cung cấp oxy đến các cơ quan và mô trong cơ thể.
Người mang đặc điểm alpha thalassemia thường sản xuất lượng hemoglobin thấp hơn so với bình thường. Bệnh liên quan đến gen alpha-globin — loại gen chịu trách nhiệm tạo ra chuỗi alpha globin. Thông thường, mỗi người có 4 bản sao của gen này (mỗi cha mẹ truyền 2 bản sao). Tuy nhiên, ở một số trường hợp, số lượng bản sao này giảm, làm ảnh hưởng đến số lượng và chất lượng hemoglobin được tạo ra trong cơ thể.
Nguyên nhân gây ra bệnh Alpha Thalassemia
Bệnh Thalassemia thể Alpha xảy ra khi 1 hoặc nhiều hơn trong số 4 gen alpha-globin tạo nên một phần của phân tử hemoglobin bị thiếu hoặc bị hư hỏng.
Có 4 loại bệnh thalassemia alpha:
Người mang gen alpha thalassemia thầm lặng: Một gen bị mất hoặc bị hư hỏng, và 3 gen còn lại bình thường. Xét nghiệm máu thường bình thường. Các tế bào hồng cầu của bạn có thể nhỏ hơn bình thường. Là người mang gen im lặng có nghĩa là bạn không có dấu hiệu của bệnh, nhưng bạn có thể truyền gen bị hư hỏng cho con mình. Điều này được xác nhận bằng xét nghiệm DNA.
Người mang bệnh thalassemia alpha: Thiếu hai gen. Bạn có thể bị thiếu máu nhẹ.
Bệnh Hemoglobin H: Ba gen bị thiếu. Điều này chỉ còn lại 1 gen hoạt động. Bạn có thể bị thiếu máu từ trung bình đến nặng. Các triệu chứng có thể trở nên tồi tệ hơn khi sốt. Chúng cũng có thể trở nên tồi tệ hơn nếu bạn tiếp xúc với một số loại thuốc, hóa chất hoặc tác nhân truyền nhiễm. Thường cần phải truyền máu. Bạn có nguy cơ sinh con mắc bệnh alpha thalassemia thể nặng cao hơn.
Alpha thalassemia major: Cả 4 gen đều bị thiếu. Điều này gây ra tình trạng thiếu máu nghiêm trọng. Trong hầu hết các trường hợp, trẻ sơ sinh mắc tình trạng này sẽ chết trước khi sinh.
Triệu chứng của bệnh Thalassemia thể Alpha
Mỗi người sẽ có các triệu chứng khác nhau tùy thuộc vào loại alpha thalassemia nào được di truyền. Các triệu chứng chung cho từng loại có thể bao gồm:
Người mang mầm bệnh thalassemia alpha thầm lặng: Loại này không có triệu chứng.
Người mang bệnh thalassemia alpha: Bạn có thể bị thiếu máu nhẹ. Bạn có thể không có triệu chứng. Hoặc bạn có thể có các triệu chứng nhẹ như mệt mỏi nhẹ hoặc gặp khó khăn khi thực hiện các hoạt động thể chất bình thường (không dung nạp tập thể dục).
Bệnh Hemoglobin H: Loại này gây ra các triệu chứng từ trung bình đến nghiêm trọng. Bao gồm mệt mỏi và không dung nạp vận động. Bạn cũng có thể bị gan hoặc lách to, da vàng và loét chân. Bạn có nguy cơ cao hơn sinh con mắc loại nghiêm trọng nhất, alpha thalassemia major.
Bệnh thalassemia alpha thể nặng: Trẻ sơ sinh mắc loại bệnh này thường tử vong trước khi được sinh ra.
Alpha thalassemia được chẩn đoán như thế nào?
Các xét nghiệm máu sau đây được thực hiện để kiểm tra tình trạng bệnh và để biết liệu bạn có phải là người mang bệnh và có thể truyền bệnh cho con mình hay không:
Công thức máu toàn phần (CBC): Xét nghiệm này kiểm tra kích thước, số lượng và độ trưởng thành của các tế bào máu khác nhau trong một thể tích máu nhất định.
Điện di hemoglobin: Xét nghiệm trong phòng thí nghiệm cho biết loại hemoglobin nào có trong máu.
Ferritin: Xét nghiệm này được thực hiện để loại trừ tình trạng thiếu máu do thiếu sắt.
Xét nghiệm DNA: Xét nghiệm này xác định gen alpha-globin nào có, không có hoặc bị hư hỏng.
Tất cả các xét nghiệm này có thể được thực hiện bằng một mẫu máu duy nhất. Trong thời kỳ mang thai, em bé được chẩn đoán bằng cách sử dụng CVS ( lấy mẫu nhung mao màng đệm) hoặc chọc ối. Cần phải có xét nghiệm DNA để chẩn đoán bệnh alpha thalassemia.
Tại Biomics Vietnam, chúng tôi cung cấp chuyên sâu gói Carrier 3 – gói xét nghiệm sàng lọc và chẩn đoán bệnh tan máu bẩm sinh thể Alpha và Beta. Đây là xét nghiệm cần thiết dành cho các cặp đôi chuẩn bị kết hôn, giúp phát hiện nguy cơ mang gene bệnh tiềm ẩn để từ đó có kế hoạch sinh con an toàn, khỏe mạnh.
Hãy chủ động thực hiện khám tiền hôn nhân để bảo vệ hạnh phúc gia đình và tương lai con trẻ.
Điều trị Alpha thalassemia như thế nào?
Việc điều trị sẽ phụ thuộc vào các triệu chứng, độ tuổi và sức khỏe tổng quát của bạn. Nó cũng sẽ phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của tình trạng.
Phương pháp điều trị có thể bao gồm:
Liều lượng axit folic hàng ngày
Truyền máu (khi cần thiết)
Phẫu thuật cắt bỏ lá lách của bạn
Thuốc để giảm lượng sắt dư thừa trong cơ thể bạn (gọi là liệu pháp thải sắt)
Không sử dụng một số thuốc oxy hóa trong bệnh hemoglobin H