Ý nghĩa các xét nghiệm viêm gan B

Viêm gan B (hay còn gọi là viêm gan siêu vi B) là một bệnh lý nhiễm trùng gan do virus viêm gan B (Hepatitis B virus) gây ra. Bệnh này có thể dẫn đến viêm, tổn thương và suy giảm chức năng gan. Viêm gan B có thể diễn biến từ cấp tính đến mãn tính, với nhiều người không có triệu chứng rõ ràng trong giai đoạn đầu. Hiện nay, có rất nhiều xét nghiệm phục vụ chẩn đoán, theo dõi, điều trị viêm gan B. Phạm vi bài viết này, hãy cùng Trung tâm xét nghiệm Biomics tìm hiểu ý nghĩa của các xét nghiệm viêm gan B và vai trò của chúng.

1. Xét nghiệm HBsAg (Hepatitis B Surface Antigen)

• Là một kháng nguyên bề mặt của virus viêm gan B. Sau khi xâm nhập vào cơ thể, HBsAg dễ dàng được phát hiện thông qua xét nghiệm máu do có độ nhạy rất cao. Việc tìm ra kháng nguyên này trong máu giúp bác sĩ chẩn đoán chính xác tình trạng nhiễm virus viêm gan B
• HBsAg âm tính tức là tại thời điểm xét nghiệm bệnh nhân không nhiễm viêm gan B và ngược lại.
• Theo 1 số nghiên cứu cho thấy,  HBsAg sẽ tăng lên trong 10 tuần đầu kể từ khi xâm nhập vào máu và giảm dần sau đó. Chỉ số viêm gan B này có thể giảm và biến mất hẳn khỏi cơ thể chỉ sau khoảng 4 – 6 tháng.Các trường hợp còn lại, HBsAg sẽ dương tính lâu hơn và âm thầm phát triển. Chúng sẽ tiếp tục tiến triển thành viêm gan B mãn tính.
• Xét nghiệm này có thể thực hiện được bằng nhiều phương pháp khác nhau với độ nhạy và độ đặc hiệu khác: test nhanh, miễn dịch hóa phát quang, miễn dịch điện hóa phát quang….

2. Xét nghiệm Anti-HBs/HBsAb (Hepatitis B Surface Antibody)

• Là kháng thể bề mặt được cơ thể sản sinh có nhiệm vụ chống lại kháng nguyên HBsAg. Xét nghiệm Anti-HBs nhằm mục giúp đánh giá được mức độ bảo vệ của cơ thể trước virus.
• Người có HBsAb dương tính có thể gặp trong 02 trường hợp:
  + Đã từng mắc viêm gan B: Sau khi mắc bệnh, cơ thể đã tự hình thành và duy trì lượng kháng thể ổn định để chống lại virus.
  + Đã tiêm đủ vắc-xin viêm gan B: Mục đích là giúp cơ thể có đủ lượng kháng thể Anti-HBs cần thiết. 
• Chỉ số Anti-HBs được đánh giá nằm trong khoảng từ 0 – 1000 IU/mL và có các mức như sau:
  + 0 – 10 UI/mL: Cơ thể có rất ít kháng thể và chưa đủ khả năng để tự phòng chống trước virus. Cần tiêm vắc-xin để nâng chỉ số Anti-HBs.
  + 10 – 100 IU/mL: Cơ thể đã có lượng kháng thể tương đối nhưng vẫn chưa đủ để đảm bảo khỏe mạnh khi bị virus viêm gan B tấn công. Cần tiêm vắc-xin để tăng cường lượng kháng thể.
• +100 – 1000 IU/mL: Cơ thể đã có thể tự bảo vệ trước virus viêm gan B

3. Xét nghiệm HBeAg (Hepatitis B Hepatitis B Envelope Antigen Antigen)

• Là một kháng nguyên vỏ của virus viêm gan B, xuất hiện trong trường hợp virus đang phát triển mạnh. Xét nghiệm máu phát hiện chỉ số HBeAg dương tính nghĩa là virus đang nhân bản và cần xem xét điều trị.
• Nếu HBeAg âm tính, được hiểu là virus đang không hoạt động (thể ngủ), tuy nhiên người bệnh vẫn cần được theo dõi bởi có thể virus bị đột biến. Trường hợp này cần làm thêm xét nghiệm HBV-DNA để xác định chính xác tình trạng bệnh và có hướng điều trị phù hợp.
• Nếu HBeAg dương tính, nghĩa là virus viêm gan đang hoạt động, có khả năng lây truyền sang người khác cao hơn, cần được xét nghiệm thêm các xét nghiệm để điều trị kịp thời.

4. Xét nghiệm HBeAb (Hepatitis B Envelope Antibody)

• Là một kháng thể có tác dụng chống lại kháng nguyên HBeAg. Kháng thể này đóng vai trò ngăn chặn quá trình lây lan nhanh cũng như sự đột biến của virus viêm gan B trong cơ thể. Xét nghiệm chỉ số viêm gan B này rất quan trọng và thường được chỉ định ở người đã dương tính với viêm gan B.
• Nếu kết quả Anti-HBe dương tính và HBeAg âm tính nghĩa là hệ miễn dịch của người bệnh đã ngăn chặn được virus nhờ điều trị hiệu quả. Ngược lại, nếu chỉ số Anti-HBe âm tính chứng tỏ phương pháp điều trị chưa khả quan khi virus vẫn phát triển bình thường.
• Tuy có cùng mục đích là chống lại virus, nhưng Anti-HBs và Anti-HBe không xuất hiện đồng thời cùng nhau. Do đó, chỉ số Anti-HBe không được dùng để phát hiện một người có miễn dịch với virus viêm gan B như với việc phân tích Anti-HBs. Vậy nên, xét nghiệm kháng thể Anti-HBe và kháng nguyên HBeAg thường được thực hiện cùng nhau để đánh giá rõ nhất về tình trạng nhiễm virus.

5. Xét nghiệm HBcAb (Hepatitis B Core Antibody)

• Là kháng thể lõi virus viêm gan B. Xét nghiệm HBcAb nhằm phân biệt các trường hợp có kháng thể viêm gan B (Anti-HBs) do tiêm vắc-xin hay do tiền sử bị viêm gan B cấp tính đã khỏi.
• Kháng thể HBcAb xuất hiện trước cả Anti-Hbs và Anti-Hbe, thường tăng lên trong giai đoạn mãn tính của bệnh. Trên thực tế, kháng thể này có thể tồn tại trong nhiều năm và chậm chí là suốt đời.
• Một số trường hợp kháng thể HBcAb tăng lên trong thời gian kháng thể Anti-HBs xuất hiện và kháng nguyên HBsAg mất đi, đây gọi là “giai đoạn cửa sổ” đối với kháng nguyên lõi virus. Do đó, HBcAb là chỉ số viêm gan B đáng tin cậy nhất để xác định tình trạng nhiễm bệnh ngay cả khi kháng nguyên và kháng thể bề mặt virus đều âm tính.
• Một số trường hợp thường gặp:

6. Xét nghiệm HBcAb IgM (Hepatitis B Core IgM Antibody)

• Hepatitis B Core IgM Antibody (Anti-HBc IgM) là kháng thể lõi virus viêm gan B type IgM. Kháng thể này xuất hiện khi bệnh đang trong giai đoạn bệnh cấp tính hoặc trong giai đoạn cấp của viêm gan B mãn tính.
• Xét nghiệm Anti-HBc IgM kết hợp với xét nghiệm kháng nguyên HBsAg giúp xác định người bệnh đang mắc viêm gan B cấp tính hay mãn tính. Nếu cả hai chỉ số đều dương tính thì có khả năng cao mắc viêm gan cấp tính. Nếu chỉ số Anti-HBc IgM âm tính nghĩa là bệnh nhân mắc viêm gan B mãn tính.

7. Xét nghiệm HBV-DNA realtime PCR

• Đây là chỉ số rất quan trọng trong chẩn đoán, theo dõi và điều trị bệnh viêm gan B. Xét nghiệm HBV-DNA giúp đánh giá tình trạng nghiêm trọng của bệnh cũng như hỗ trợ đưa ra phương án chữa trị hiệu quả. Chỉ số này có thể phản ánh nồng độ virus có trong máu, tình trạng sao chép, và khả năng lây nhiễm của chúng.
• Xét nghiệm HBV-DNA sử dụng kỹ thuật Realtime PCR để đo tải lượng virus viêm gan B. Với ưu điểm cho ra kết quả nhanh chóng, độ nhạy và độ đặc hiệu đều cao đến 99%, xét nghiệm HBV-DNA bằng kỹ thuật PCR được đánh giá cao trong chẩn đoán giai đoạn và điều trị bệnh.
• Các giá trị của xét nghiệm HBV-DNA được đo lường như sau:
• + 103 – 105 copies/mL: Virus đang trong giai đoạn sao chép chưa mạnh.
  + 105 – 107 copies/mL: Virus đang trong giai đoạn sao chép tương đối mạnh.
  + Từ 107 copies/mL trở lên: Virus đang trong giai đoạn sao chép rất mạnh. Chỉ số HBV-DNA cao có thể cho thấy virus đang phát triển mạnh, gây ra tổn thương gan nghiêm trọng hơn. Đồng thời, khả năng lây nhiễm của virus đang ở mức báo động.

8. Các chỉ số hóa sinh: AST/GOT và ALT/GPT

• Với những bệnh nhân mắc viêm gan B, xét nghiệm các chỉ số men gan hỗ trợ rất nhiều trong việc chẩn đoán bệnh đang tiến triển ở giai đoạn nào. Đồng thời hỗ trợ đánh giá chức năng, tổn thương gan trong giai đoạn nhiễm bệnh. Men gan tăng cao gấp nhiều lần so với ngưỡng cho phép nghĩa là gan đang bị tổn thương nặng nề.

Chủ động xét nghiệm sàng lọc viêm gan virus là điều cần thiết. Phát hiện tình trạng nhiễm viêm gan virus có ý nghĩa rất lớn giúp điều trị, theo dõi trước khi quá muộn trở thành ung thư gan. 

Trung tâm xét nghiệm Biomics luôn là địa chỉ tin cậy của nhiều khách hàng với mong muốn tầm soát viêm gan B. Với hệ thống máy xét nghiệm tân tiến nhất từ Roche, chúng tôi luôn đảm bảo mọi kết quả xét nghiệm đều chính xác và có giá trị sử dụng cao trong theo dõi và điều trị viêm gan B.

Tài liệu tham khảo: 3310/QĐ-BYT VỀ VIỆC BAN HÀNH HƯỚNG DẪN CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ BỆNH VIÊM GAN VI RÚT B

Quay lại bài trước

Virus HBV nguy hiểm như thế nào?

Read More

Bài tiếp theo

Hướng dẫn chuyên môn kỹ thuật trong sàng lọc, chẩn đoán, điều trị trước sinh

Read More